انتشار تصاویر و پرونده‌های طبقه‌بندی‌شده دولت آمریکا درباره پدیده‌های ناشناخته هوایی (UAP)، همراه با ساخته جدید استیون اسپیلبرگ با موضوع موجودات فضایی، بار دیگر این پرسش را در ذهن مردم زنده کرده که آیا بیگانگان واقعاً از ما دیدن می‌کنند؟ نظرسنجی‌ها در آمریکا، استرالیا و کشورهای دیگر نشان می‌دهد نزدیک به یک‌سوم مردم به حضور موجودات فضایی روی زمین باور دارند.

اما واقعیت علمی چیز دیگری می‌گوید. اگرچه شواهد کیهان‌شناسی نشان می‌دهد احتمال وجود حیات بیگانه در جهان منطقی است، اما سه دلیل علمی محکم وجود دارد که ثابت می‌کند این موجودات، حتی اگر وجود داشته باشند، احتمالاً هرگز به زمین سفر نکرده‌اند. در ادامه با ما همراه باشید که در تابلو آگهی به این موضوع خواهیم پرداخت.

دلیل اول: فضا آن‌قدر بزرگ است که تصورش هم سخت است

نزدیک‌ترین ستاره به خورشید ما، پروکسیما قنطورس (Proxima Centauri)، حدود ۴۰ تریلیون کیلومتر با زمین فاصله دارد؛ یعنی ۲۶۸ هزار برابر فاصله زمین تا خورشید. در واحد نجومی، این فاصله برابر با ۴.۳ سال نوری است.

سریع‌ترین فضاپیمای ساخته‌دست بشر، کاوشگر پارکر (Parker Solar Probe)، با سرعتی معادل ۱۹۱ کیلومتر بر ثانیه حرکت می‌کند؛ یعنی تنها ۰.۰۶۴ درصد سرعت نور. با این سرعت، رسیدن به پروکسیما قنطورس حدود ۶۶۵۰ سال طول می‌کشد؛ آن هم فقط برای نزدیک‌ترین همسایه کهکشانی ما.

حالا فرض کنیم فناوری‌ای داشتیم که بتوانیم نزدیک به سرعت نور حرکت کنیم. اینجاست که مشکل بعدی سر بر می‌آورد: طبق نظریه نسبیت انیشتین، هرچه سرعت یک جسم بیشتر شود، زمان برایش کندتر می‌گذرد؛ پدیده‌ای به نام اتساع زمان (Time Dilation).

نمونه کوچک این پدیده را می‌توان در ماجرای اسکات کلی (Scott Kelly)، فضانورد ناسا دید. او پس از یک سال حضور در ایستگاه فضایی بین‌المللی، وقتی به زمین بازگشت، چند میلی‌ثانیه از برادر دوقلوی خود جوان‌تر بود؛ چون ایستگاه فضایی با سرعت حدود ۲۸ هزار و ۱۵۰ کیلومتر بر ساعت حرکت می‌کند.

این اختلاف برای دوقلوهای کلی ناچیز بود، اما برای موجودی فضایی که مسیر طولانی رفت‌وبرگشت به یک ستاره دوردست را با سرعتی بسیار بالاتر طی کرده باشد، این اختلاف می‌تواند به معنای واقعی کلمه صدها سال باشد. آن‌ها هنگام بازگشت، سیاره‌ای بسیار پیرتر از آنچه ترک کرده بودند پیدا خواهند کرد؛ نوعی «تبعیدی زمانی».

دلیل دوم: انرژی مورد نیاز برای سفر بین‌ستاره‌ای، غیرقابل‌تصور است

هرچه سرعت یک فضاپیما بیشتر شود، جرم آن نیز افزایش می‌یابد و برای شتاب‌دادن به آن، انرژی بیشتری لازم است. در سرعت نور، جرم فضاپیما به‌سمت بی‌نهایت میل می‌کند و طبیعتاً به انرژی بی‌نهایت نیاز خواهد داشت؛ چیزی که از نظر فیزیکی غیرممکن است.

مشکل دیگر این است که فضا کاملاً خالی نیست. ذرات پراکنده هیدروژن که در فضا وجود دارند، در سرعت‌های نزدیک به سرعت نور به تشعشعات بسیار خطرناکی تبدیل می‌شوند که می‌توانند سرنشینان و تجهیزات فضاپیما را نابود کنند یا حتی بدنه آن را ذوب کنند.

طبق نظریه فیزیک‌دان مکزیکی میگل آلکوبیره (Miguel Alcubierre)، سفر سریع‌تر از نور از نظر تئوری امکان‌پذیر است، اما آن هم به انرژی‌ای نیاز دارد که در حال حاضر از دسترس هر تمدنی خارج است. و اینجا یک سؤال منطقی مطرح می‌شود: چرا یک تمدن پیشرفته باید این‌همه انرژی صرف سفر به زمین کند، درحالی‌که می‌تواند هر چیزی را که از زمین می‌خواهد، در سیاره خودش تولید کند؟

دلیل سوم: زیست‌کره زمین، منحصربه‌فرد است

زیست‌کره زمین محصول میلیاردها سال هم‌تکاملی حیات و سیاره است. حیات پیچیده روی زمین اصلاً شکل نمی‌گرفت اگر سیانوباکتری‌ها (نوعی میکروب تک‌سلولی) حدود ۲.۴ میلیارد سال پیش اکسیژن را وارد جو نیتروژنی زمین نکرده بودند.

اکسیژن برای ما بی‌خطر است، اما ماده‌ای بسیار واکنش‌پذیر و احتمالاً خورنده برای موجوداتی است که در جو دیگری تکامل یافته‌اند. اگرچه چنین موجوداتی می‌توانند مانند انسان از لباس محافظ استفاده کنند، اما در هیچ‌کدام از گزارش‌های مربوط به مشاهده بیگانگان، اشاره‌ای به لباس فضایی یا تجهیزات محافظتی دیده نشده است.

پس آیا موجودات فضایی اصلاً وجود دارند؟

اگر بیگانگان اینجا نیستند، آیا اصلاً جایی در جهان وجود دارند؟ این پرسشی است که دانشمندان هنوز پاسخ قطعی برایش ندارند، اما به‌طور جدی روی آن کار می‌کنند.

تاکنون حدود ۶۲۰۰ سیاره فراخورشیدی (Exoplanet) در بیش از ۴۷۰۰ منظومه شمسی کشف شده، هرچند هیچ‌کدام دقیقاً شبیه زمین یا منظومه شمسی ما نیستند. با این حال، از آنجا که در کهکشان ما بیش از ۱۰۰ میلیارد ستاره وجود دارد و اغلب آن‌ها احتمالاً دست‌کم یک سیاره دارند، تعداد سیارات موجود در جهان رقمی نجومی است و برخی از آن‌ها ممکن است قابل سکونت باشند.

نزدیک‌تر به خانه خودمان، مریخ، اروپا (قمر مشتری)، و انسلادوس و تیتان (اقمار زحل) از جمله مکان‌هایی هستند که احتمال وجود حیات میکروبی، در گذشته یا حال، در آن‌ها بررسی می‌شود. اگر روزی ثابت شود حیات دوبار و به‌طور مستقل در منظومه شمسی ما شکل گرفته، این احتمال که حیات در جای دیگری از جهان هم وجود داشته باشد، به‌شدت افزایش می‌یابد.

از سال ۱۹۶۰ میلادی، بشر با استفاده از رادیوتلسکوپ‌ها به‌دنبال نشانه‌هایی از هوش فرازمینی می‌گردد. بزرگ‌ترین این پروژه‌ها را مؤسسه SETI در کالیفرنیا و پروژه Breakthrough Listen در دانشگاه آکسفورد انگلستان انجام می‌دهند. تا امروز، هیچ نشانه‌ای از هوش بیگانه پیدا نشده است، اما با توجه به عمر ۱۳.۸ میلیارد ساله جهان، یافتن نشانه‌ای در بازه زمانی کوتاه صد ساله جست‌وجوی بشر، کار بسیار دشواری است.

با این حال، همان‌طور که یک مقاله علمی در سال ۱۹۵۹ در نشریه Nature اشاره کرده بود: تخمین‌زدن احتمال موفقیت این جست‌وجو دشوار است، اما اگر اصلاً جست‌وجو نکنیم، احتمال موفقیت قطعاً صفر خواهد بود.